W wychowaniu dzieci problemy pojawiają się zawsze. Mogą to być drobne trudności, takie jak niejedzenie obiadu w przedszkolu, nieposłuszeństwo wobec nauczyciela, drobne konflikty z rówieśnikami czy używanie brzydkich słów. Często rodzice reagują na nie lękiem, a nauczyciele – grobowym tonem. Tymczasem istnieje podejście, które pozwala spojrzeć na problemy w sposób konstruktywny i pozytywny.

Artykuł sponsorowany przez markę Persempra

Pozytywne podejście do wychowania: jak wspierać dziecko w rozwiązywaniu problemów

Wyobraźmy sobie typową sytuację w przedszkolu. Dziecko zaczyna notorycznie używać nieodpowiednich słów w grupie. Nauczyciel jest zaniepokojony, inni rodzice pytają o źródło problemu, a my w domu nie dostrzegamy żadnych oznak złych zachowań. Spotkanie z nauczycielem może przypominać „dywanik”, na którym rodzice czują się przytłoczeni i załamani.

Jednak problem można rozwiązać inaczej. Wystarczy podejść do niego z ciekawością i otwartością. Zamiast skupiać się wyłącznie na tym, co dziecko zrobiło źle, warto zapytać nauczyciela, czy spotkał się wcześniej z podobnym przypadkiem. Często okazuje się, że takie problemy są przejściowe i dają się wspólnie rozwiązać. Wystarczy rozmowa, czasem wsparcie psychologa lub wytłumaczenie dziecku kontekstu społecznego używania słów.

Wspólna praca rodziców i nauczycieli

Kluczowa jest współpraca dorosłych. Jeśli jeden rodzic jest gotowy do współpracy, to już połowa sukcesu. Dwójka rodziców gotowa na dialog z nauczycielem zwiększa szanse na rozwiązanie problemu, a jeśli dołączy do tego nauczyciel, powstaje trójka dorosłych osób, która może skutecznie wesprzeć dziecko.

Wspólne działanie może obejmować:

rozmowę z dzieckiem o zachowaniu i jego konsekwencjach,
kontakt z psychologiem szkolnym lub poradnią psychologiczno-pedagogiczną,
analizę sytuacji w grupie i środowisku dziecka,
ustalenie strategii, które pomogą dziecku nie powtarzać problematycznych zachowań.

Takie podejście pozwala widzieć w dziecku nie tylko problem, ale przede wszystkim potencjał i zasoby, które można wykorzystać do jego wsparcia.

Metoda Kids’ Skills – rozwiązania w praktyce

Jedną z metod pracy z dziećmi, która inspiruje do pozytywnego podejścia, jest metoda Kids’ Skills opracowana przez Bena Furmana. Jej istota polega na kreatywnym rozwiązywaniu problemów z udziałem dziecka i całej jego „wioski”, czyli rodziny, nauczycieli i specjalistów.

Przykład z życia: dziecko boi się psów i przez to unika wizyt u koleżanki. W metodzie Kids’ Skills najpierw rozmawia się z dzieckiem o konkretnej umiejętności, której mu brakuje, np. „stać prosto, spokojnie, nie uciekać i nie krzyczeć, gdy pies podchodzi”. Następnie dziecko motywuje się do nauki tej umiejętności poprzez:

wyobrażenie sobie wymyślonego przyjaciela wspierającego je w zadaniu,
zaangażowanie całej rodziny i społeczności w trening umiejętności,
ustalenie jasnego celu i nagrody, która świętuje sukces dziecka.

W ten sposób dziecko nie tylko pokonuje konkretny lęk, ale również rozwija poczucie sprawczości – uczy się, że może wpływać na swoje życie i samodzielnie rozwiązywać problemy.

Sprawczość i samowychowanie

Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach pomaga dziecku rozwijać sprawczość i pewność siebie. Dzięki niemu dziecko uczy się:

radzić sobie z konsekwencjami swoich działań,
planować i organizować się samodzielnie, np. pamiętać o kanapce do szkoły,
współpracować z innymi w rozwiązywaniu problemów,
szukać wsparcia u rodziny i przyjaciół, gdy jest potrzebne.

Dzięki temu dziecko dorasta z poczuciem, że może wpływać na swoje życie, a w przyszłości nie unika wyzwań ani nie czuje się bezradne w obliczu problemów.

Pozytywne spojrzenie na codzienne sytuacje

Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach można stosować także w codziennym życiu:

zamiast karać za zapomniane śniadanie do szkoły, zaproponować dziecku wspólne znalezienie strategii, jak pamiętać o nim następnym razem,
zachęcać do rozwijania umiejętności społecznych, np. mówienia „dzień dobry”, krok po kroku i w komfortowym środowisku,
dostrzegać w dziecku zasoby, które już posiada – ciekawość, odwagę, chęć współpracy.

Takie podejście daje dziecku poczucie wartości i sprawczości, pozwala na rozwój samowychowania i przygotowuje do radzenia sobie z większymi problemami w dorosłym życiu.

Poszukiwanie rozwiązań

Pozytywne podejście do wychowania koncentruje się nie na problemach, lecz na możliwościach ich rozwiązania. Współpraca rodziców, nauczycieli i specjalistów pozwala dziecku rozwijać sprawczość, pewność siebie i umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Nawet drobne codzienne wyzwania, takie jak lęk przed psami czy nieśmiałość, mogą stać się okazją do nauki i wzmacniania poczucia własnej wartości.

Metody takie jak Kids’ Skills pokazują, że każdy problem można potraktować jako szansę – zarówno dla dziecka, jak i dla dorosłych, którzy je wspierają. Przekłada się to nie tylko na efekty w wychowaniu, ale też na pozytywne spojrzenie na codzienne życie i własne możliwości w rozwiązywaniu problemów.